تبلیغات
***طب سنتی یعنی احیای سلامت*** - مطالب طب ائمه و اطهار
***طب سنتی یعنی احیای سلامت***
♥♥♥♥سلامتی را با ما تجربه کنین.♥♥♥♥
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


♥♥♥♥این جانب موسی ظروفی با داشتن مدرک رسمی طب سنتی از انجمن طب کل نگر ایران و موسسه حجامت ایران مفتخرم که یه هم نوعان خودم کمک و با راهنمایی خود به آنها سلامتی ببخشم و هدف من از این وبلاگ آشنایی هر چه بیشتر مردم با انواع طب ها و کاربرد های آن،مزاج شناسی،نسخه پیچی و درمان بسیاری از بیماری های ناعلاج خود با طب سنتی می باشد. ♥♥♥♥

مدیر وبلاگ :موسی ظروفی
مطالب اخیر
نویسندگان
نظرسنجی
بیشتر کدام یک از موارد زیر می تواند در درمان بیماری شما موثر باشد؟











34.سذاب           Ruta graveolens L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): السذاب جید لو جع الأذن وسائل الشیعة ج25 ص196

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): من أکل السذاب و نام علیه، أمن من الدوار ذات الجنب.مستدرک الوسائل ج16 ص422 وفی حدیث آخر : أمن من الدبیلة. بحار الانوار ج63 ص241

35.سفرجل            Cydonia vulgaris pers.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): أکل السّفرجل یذهب ظلمة البصر. طب النّبی (صلی الله علیه و آله) ، ص 8، بحارالأنوار، ج 62، ص 296.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): کلوا السّفرجل؛ فإنّه یجلو الفؤاد. و ما بعث الله نبیاً الّا أطعمه من سفرجل الجنة، فیزید فیه قوّة أربعین رجلاً. مکارم الأخلاق ، ج 1، ص 373، ح 1424، بحار الأنوار ، ج 66، ص 177، ح 37.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): إذا وجد أحدکم طخاءً علی قلبه، فلیأکل السّفرجل. نثر الدرّ ، ج 1، ص 211، بحار الأنوار ، ج 66، ص 169؛ النهایة فی غریب الحدیث ، ج 3، ص 116.

الإمام علی (علیه السلام): دخلت علی رسول الله (صلی الله علیه و آله) یوماً و فی یده سفرجلة، فجعل یأکل و یطعمنی و یقول:کل یا علی؛ فإنّها هدیة الجبّار إلی و إلیک. قال: فوجدت فیها کلّ لذّة. فقال: یا علی، من أکل السّفرجلة ثلاثة أیام علی الرّیق صفا ذهنه، و امتلأ جوفه حلماً و علماً، و وقی من کید إبلیس و جنوده. عیون أخبار الرضا (علیه السلام) ، ج 2، ص 73، ح 338 عن دارم بن قصیبة عن الإمام الرضا عن آبائه (علیهم السلام)، مکارم الأخلاق، ج 1، ص 374، ح 1244 وفیه من «قال(صلی الله علیه و آله): من أکل السفرجلة . . .» ، بحار الأنوار، ، ج 66، ص 167، ح 4.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): رائحة الأنبیاء (علیهم السلام) رائحة السّفرجل، و رائحة الحور العین رائحة الآس، و رائحة الملائکة رائحة الورد، و رائحة ابنتی فاطمة الزّهراء (علیها السلام) رائحة السّفرجل و الآس و الورد، و لا بعث الله نبیاً و لا وصیاً إلّا وجد منه رائحة السّفرجل؛ فکلوها و أطعموا حبالاکم یحسّن أولادکم. جامع الأحادیث للقمّی،82، بحار الأنوار، ج 66، ص 177، ح 39 نقلاً عن کتاب الإمامة و التبصرة و راجع: مکارم الأخلاق، ج 1، ص 373، ح 1239.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): کلوا السّفرجل و تهادوه بینکم؛ فإنّه یجلو البصر، و ینبت المودّة فی قلب، و أطعموه حبالاکم؛ فإنّه یحسّن أولادکم.

و فی روایة: یحسّن أخلاق أولادکم. مکارم الأخلاق ، ج 1، ص 372، ح 1230، بحار الأنوار ، ج 66، ص 176، ح 37.

أن رسول الله (صلی الله علیه و آله) قال للزبیر: کل السفرجل، فإنّ فیه ثلاث خصال: یجمّ الفؤاد، ویسخی البخیل، و یشجّع الجبان.وسائل الشیعة ج25 ص 165وفی حدیث آخر، قال (صلی الله علیه و آله): فإنها تذکی القلب.

و فی روایة أخری: فإنه یصفی اللون، ویحسّن الولد.وسائل الشیعة ج25 ص 166و قال (صلی الله علیه و آله): علیکم بالسفرجل، فإنّه یجلو القلب، ویذهب بطخاء الصدر.وسائل الشیعة ج25 ص 167

عن النبی (صلی الله علیه و آله) أنه قال: کلوا السفرجل، فإنه یجلو الفؤاد.

وعنه (صلی الله علیه و آله): کلوا السفرجل و تهادوه بینکم، فإنه یجلو البصر، ویثبّت المودّة فی القلب، و أطعموا حبالاکم فإنه یحسن أولادکم.

وفی روایة: یحسّن أخلاق أولادکم.

وعنه(صلی الله علیه و آله): کلوا السفرجل، فإنه یجلو الفؤاد ، وما بعث الله نبیاً إلّا أطعمه من سفرجل الجنة، فیزید فی قوّة أربعین رجلاً.مستدرک الوسائل ج16 ص 401

36.سلق         Beta vulgaris L.

روی الترمذی و ابو داود عن ام المنذر قالت: دخل رسول الله و معه علی علیهما السلام و لنا دوال معلقه قالت: فجعل رسول الله یا کل و علی معه یاکل فقال رسول الله: مه یا علی! فانک ناقه قالت: فجعلت لهم سلقا و شعیرا فقال النبی: یا علی فاصب من هذا فانه اوفق لک

37.سنا         Cassia acutifolia Del.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): تداووا بالسّنا، فإنّه لو کان شیء یردّ الموت لردّة السّنا. قرب الإسناد ، ص 110، ح 279 عن الحسین بن علوان عن الإمام الصادق عن أبیه (علیه السلام) عن جابر بن عبد الله.

38.شبرم         Euphorbia pithyusa L.

روی الترمذی و ابن ماجه فی سننهما من حدیث اسما بنت عمیس قالت: قال رسول الله بماذاکنت تستمشین؟ قالت: بالشبرم قال: حار بار

39.شعیر        Hordeum vulgare L.

من حدیث عائشه قالت: کان رسول الله اذا اخد احدا من اهله الوعک امر بالحسا من الشعیرفصنع ثم امر هم فحسو منه ثم یقول انه لیرتو فواد الحزین و یسرو فواد السقیم کما تسرو احدا کن الوسخ بالما عن وجهها- روی ابن ماجه

کان قوت الرسول الله (صلی الله علیه و آله): الشعیر، و حلواه التمر، وأدمه الزیت.مستدرک الوسائل ج16 ص334

40.صبر        Aloe vera L.

من حدیث ام سلمه قالت: دخل علی رسول الله حین توفی ابو سلمه و قد جعلت علی صبرا فقال: ماذا یا ام سلمه؟ فقلت: انماهو صبر یا رسول الله لیس فیه طیب قال: انه یشیب الوجه فلا تجعلیه الا بالیل و نهی عنه بالنهار- فی السنن ابی داود

41.صعتر     Satureia thymbra L. روی عن النبی(صلی الله علیه و آله)، أنه دعا بالهاضوم و الصعتر و الحبة السوداء، فکان یسیفُّهُ إذا أکل البیاض أو طعاماً له غائلة، وکان یجعله مع الملح الجریش و یفتتح به الطعام، و یقول: ما أبالی إذا تفادیه ما أکلت من شیء، و کان یقول: هو یقوی المعدة، و یقطع البلغم، و هو أمان من القوة.

طب الأئمة (شبّر) ص 283

42.عجوه

رسول الله (صلی الله علیه و آله):العَجوَة مِنَ الجَنَّة، و فیها شِفاءٌ مِنَ السَّمِّ.

المحاسن ج2 ص342 ح2178 عن عبدالرحمن بن زید بن اسلم، دعائم الاسلام ج2 ص147 ح518، مکارم اخلاق ج1 ص364 ح1195 عن الامام الصادق (علیه السلام) و فیه «السحر» بدل «السم»، بحارالانوار ج66 ص133 ح29، سنن الترمذی ج4 ص401 ح2066 هن ابی هریرة، السنن الکبری للنسائی ج4 ص165 ح6715 هن ابی سعید الخدری و جابر بن عبدالله، کنز العمال ج10 ص28 ح28202 نقلا عن ابن النجار عن ابن عباس.

43.عدس         Lens esculenta Mo.

رسول الله (صلی الله علیه و آله): علیکم بالعدس؛ فإنّه یرقّ القلب، و یکثر الدّمعة ، و لقد قدّسه سبعون نبیا. عیون أخبار الرضا (علیه السلام)، ، ج 2، ص 41، ح 136 عن أحمد بن عامر الطائی، صحیفة الإمام الرضا (علیه السلام)، ص 244، ح 150 کلاهما عن الإمام الرضا عن آبائه (علیهم السلام)، الدعوات، ص 148، ح 392، بحار الأنوار، ج 14، ص 254، ح 48؛ تفسیر القرطبی، ج 1، ص 427.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): شکا نبی من الأنبیاء إلی الله (عزّوجلّ) قسوة قلوب قومه، فأوحی الله (عزّوجلّ) إلیه و هو مصلّاه أن مر قومک أن یأکلوا العدس؛ فإنّه یرقّ القلب، و یدمع العین، و یذهب بالکبر، و هو طعام الأبرار. الفردوس، ج 2، ص 368، ح 3643 عن أبی هریرة؛ مکارم الأخلاق، ج 1، ص 480، ح 1384، بحار الأنوار، ج 66، ص 259، ح 8.

44.عناب         Zizyphus vulgaris L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): العّناب یذهب بالحمّی. طب النبی (صلی الله علیه و آله)، ص9، مکارم الأخلاق، ج 1، ص 380، ح 1273، بحار الأنوار، ج 62، ص 232، ح 1.

45.عنب        Vitis vinifera L.

روی مسلم فی صحیحه عن النبی انه قال لا یقولن احدکم للعنب الکرم الکرم الرجل المسلم و فی روایه انما اکرم قلب المومن

رسول الله (صلی الله علیه و آله): کلوا العنب حبة حبة؛ فانه أهنأ و أمرأ.

عیون أخبار الرضا (علیه السلام)، ج 2، ص 35، ح 82 عن أحمد بن عامر الطائی عن الإمام الرضا عن آبائه (علیهم السلام)، ؛ مکارم الأخلاق، ج 1، ص 378، ح 1260، الدعوات، ص 148، ح 388، المحاسن، ج 2، ص 362، ح 2261 عن عبدالله بن سنان عن الامام الصادق(علیه السلام) فی صدره « اذا اکلتم العنب فکلوه . . .»، طب النبی (صلی الله علیه و آله)، ص8 و لیس فیه «وأمرأ»، بحار الأنوار، ج 66، ص 123، ح 15؛ . الفردوس، ج 3، ص 243، ح 4715 عن الامام علی (علیه السلام).

قال الرسول الله (صلی الله علیه و آله): کلوا العنب حبة حبة، فإنه أهنأ و أمرأ.

مستدرک الوسائل ج16 ص 312

کان الرسول الله (صلی الله علیه و آله): یحب من الفاکهة العنب و البطیخ.

وقال (صلی الله علیه وآله): شکا نوح (علیه السلام) إلی الله تعالی الغم، فأوحی الله تعالی إلیه أن یأکل العنب، فإنه یذهب الغم.

مستدرک الوسائل ج16 ص 393

46.غبیرا        Elaegnus angustifolius L.

الإمام الحسین (علیه السلام): دخل رسول الله (صلی الله علیه و آله) علی علی بن أبی طالب (علیه السلام) و هو محموم، فأمره بأکل الغبیراء. عیون أخبار الرضا (علیه السلام)، ج 2، ص 43، ح 152 عن أحمد بن عامر الطائی، صحیفة الإمام الرضا (علیه السلام)،ص 252، ح175، مکارم الأخلاق، ج 1، ص 381، ح 1267 کلها عن

دخل رسول الله (صلی الله علیه و آله) علی علی (علیه السلام) و هو محموم، فأمره أن یأکل الغبیراء. مستدرک الوسائل ج16 ص 408، الإمام الرضا عن آبائه (علیهم السلام)، الدعوات، ص 157، ح 431، بحار الأنوار، ج 66، ص 188، ح 1؛

47.فرفخ         Portulaca oleracea L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): علیکم بالفرفخ؛ فهی المکیسة، فانه ان کان شیء یزید فی العقل فهی. المحاسن، ج 2، ص 323، ح 2094 عن حمّاد بن زکریا، مکارم الأخلاق، ج 1، ص 390، ح 1314و لیس فیه «فهی المکیسة» و وکلاهما عن الامام الصادق(علیه السلام)، بحار الأنوار، ج 66، ص 234، ح 3 .

48.قثاء      Cucumis sativus L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): علیکم بالقثّاء؛ فإنّ الله تعالی جعل فیه الشّفاء من کل داء. کنز العمّال، ج 10، ص 45، ح 28281 نقلاً عن ابن السنی و أبی نعیم عن أبی هریرة.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): إذا أکلتم القثّاء فکلوه من اسفله. الفردوس، ج 1، ص 274، ح 1069 عن وابصة.

49.قرع       Cucurbita pepo L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): علیکم بالقرع؛ فإنّه یزید فی الدّماغ.

عیون أخبار الرضا (علیه السلام)، ج 2، ص 36، ح 86 عن أحمد بن عامر الطائی عن الإمام الرضا عن آبائه (علیهم السلام) ، صحیفة الإمام الرضا (علیه السلام)،ص 245، ح 154 عن الإمام الرضا عن آبائه عن الامام علی (علیه السلام). الدعوات، ص 148، ح 391، بحار الأنوار، ج 66، ص 225، ح 3: المعجم الکبیر، ج 22، ص 63، ح 152، مستند الشامیین ج 1، ص 264، ح 457 کلاهما عن واثلة، کنز العمّال ، ج 10، ص 44، ح 28275

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله)- لعلی (علیه السلام)-: کلّ الیقطین؛ فإنّه من أکلها حسن خلقه، و نضر وجهه، و هی طعامی و طعام الأنبیاء قبلی.

الدعوات، ص 154، ح 419، بحار الأنوار، ج 66، ص 229، ح17 .

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): إذا طبختم فأکثروا القرع؛ فإنّه یسرّ قلب الحزین. عیون أخبار الرضا (علیه السلام)، ج 2، ص 36، ح 85 عن أحمد بن عامر الطائی، صحیفة الإمام الرضا (علیه السلام)،ص 108، ح 62 ، مکارم الأخلاق، ج 1، ص 383، ح 1285 کلاهما عن الإمام الرضا عن آبائه عن الامام علی (علیه السلام). الدعوات، ص 148، ح 390، بحار الأنوار، ج 66، ص 225، ح 2.

50.قسط البحری         Costus arabicus L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): خیر ما تداویتم به: الحجامة و القسط البحری.مستدرک الوسائل ج16 ص438

51.لبان

رسول الله (صلی الله علیه و آله ) : علیکم باللّبان؛ فإنّه یمسح الحرّ عن القلب کما یمسح الإصبع العرق عن الجبین، ویشدّ الظّهر، و یزید فی العقل، و یذکّی الذّهن، و یجلو البصر، و یذهب النّسیان.طب النّبی (صلی الله علیه و آله)،ص 6، بحار الأنوار، ج 76، ص 321، ح 4.

52.مرزنجوش       Origanum majorana L.

قال الرسول الله (صلی الله علیه و آله): علیکم بالمرزنجوش فشموه فإنه جید للخشام.مستدرک الوسائل بحار الانوار ج73 ص 147

قال الرسول الله (صلی الله علیه و آله): نعم الریحان المرزنجوش ینبت تحت ساقی العرش و ماؤه شفاء للعین.بحارالانوار ج73 ص 147

53.نبق       Zizyphus spina-chyristi Geor.

ذکر ابو نعیم فی کتابه الطب النبوی ان ادم لما هبط الی الارض کان اول شی کل من ثمارها النبق و قد ذکر النبی انه رای سدره المنتهی لیله اسری به و اذا نبقها مثل قلال هجر

54.نخل

فی الصحیحین عن ابن عمر قال بینا نحن عند رسول الله اذ اتی بجمار نخله فقال النبی ان من الشجر شجره مثلها مثل الرجل المسلم لا یسقط ورقها اخبرونی ماهی فوقع الناس فی شجر البوادی فوقع فی نفسی انها النخله فاردت ان اقول هی النخله ثم نظرت فاذا ان اصغر القوم سنا فسکت فقال رسول الله هی النخله فذکرت ذلک لعمر فقال لان تکون قلتها احب الی من کذا و کذا

55.نرجس         Narcissus sp.

قال (صلی الله علیه و آله): شموا النرجس و لو فی الیوم مرة، و لو فی الأسبوع مرة، ولو فی الشهر مرة، و لو فی الدهر مرة، و لو فی السنة مرة، فإن فی القلب حبة من الجنون و الجذام و البرص و شمه یقلعها.بحارالانوار ج59 ص299

56.هندباء        Cichorium endivia L.            Cichorium intybus L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): الهندباء سید البقول. المحاسن،ج 2، ص 313، ح 2049 عن مسعدة بن زیاد عن الإمام الصادق عن إبیه (علیهم السلام)، الکافی، ج 6، ص 363، ح 5 عن زیاد عن الإمام الصادق (علیه السلام)، بحار الأنوار، ج 66، ص 208، ح 16.

57.ورد

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): رائحة الأنبیاء (علیهم السلام) رائحة السّفرجل، و رائحة الحور العین رائحة الآس، و رائحة الملائکة رائحة الورد، و رائحة ابنتی فاطمة الزّهراء (علیها السلام) رائحة السّفرجل و الآس و الورد، و لا بعث الله نبیاً و لا وصیاً إلّا وجد منه رائحة السّفرجل؛ فکلوها و أطعموا حبالاکم یحسّن أولادکم.

58.ورس       Memecylon tinctorium L.

ذکر الترمذی فی جامعه من حدیث زید بی ارقم عن النبی انه کان ینعت الزیت و الورس من ذات الجنب – قال قتاده یلد به و یلد من الجانب الذی یشتکیه

59.کاشم        Levisticum officinale Koch.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): إشربوا الکاشم، فإنه جید لوجع الخاصرة. مستدرک الوسائل ج16 ص 443

60.کتم     Buxus dioica For.

فی السنن الاربعه عن النبی انه قال ان احسن ما غیرتم به الشیب الحنا و الکتم

61.کراث       Allium porrum L.

قال إمام الصادق عن آبائه (علیهم السلام): ذکر البقول عند رسول الله (صلی الله علیه و آله)، فقال: سنام البقول و رأسها الکرّاث، و فضله علی البقول کفضل الخبز علی سائر الأشیاء، و فیه برکة، و هی بقلتی و بقلة الأنبیاء قبلی، و أنا احبّه و آکله، و کأنّی أنظر إلی نبایه فی الجنّة یبرق ورقه خضرة و حسناً.

المحاسن،ج 2، ص 318، ح 2071 عن وهب بن وهب، بحار الأنوار، ج 66، ص 204، ح 17.

62.کرفس         Apium graveolens L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله ) - للإمام الحسین (علیه السلام)-: یا بنی، کل الکرفس؛ فإنّها بقلة الأنبیاء مغفول عنها، و هو طعام الخضر و إلیاس، و الکرفس یفتح السّدد، و یذکّی القلب، و یرث الحفظ، و یطرد الجنون و الجذام و البرص و الجبن. الفردوس،ج 5، ص 370، ح 8468 الإمام الحسین (علیه السلام).

63.کرنب      Brassica oleracea L.

کان النبی (صلی الله علیه و آله) یعجبه الکرنب. وسائل الشیعة ج25 ص202

64.کزبره        Coriandrum sativum L.

فی وصیة النبی (صلی الله علیه و آله) لعلی (علیه السلام)، قال: یا علی تسعة أشیاء تورث النسیان: أکل التفاح الحامض، و أکل الکزبرة، و الجبن ، و الحجامة فی النقرة، والبول فی الماء الراکد.وسائل الشیعة ج25 ص163

65.کماه        Tuber melanosporum Vitt.         Tuber album Sow. 

رسول الله (صلی الله علیه و آله): الکمأة من المنّ و المنّ من الجنّة، و ماؤها شفاء للعین. الکافی، ج 6، ص 370، ح 2، المحاسن، ج 2، ص 335، ح 2150 کلاهما عن عبدالرحمن بن زید عن الإمام الصادق (علیه السلام)، طبّ الأئمّة لا بنی بسطام، ص 82 عن جابر بن یزید الجعفی عن الإمام الباقر عن إبیه عن جدّه (علیهم السلام) عنه (صلی الله علیه و آله ) ، بحار الأنوار، ج 62، ص 152، ح 28؛ صحیح البخاری، ج 4، ص 1627، ح 4208، صحیح مسلم،ج 3، ص 1619، ح 157 کلاهما عن سعید بن زید و لیس فیهما « و المنّ من الجنّة»، کنز العمّال، ، ج 10، ص 28، ح 28201.

66.کمثری        Pyrus commonis L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): الکمّثری یحیی القلب. مستدرک الوسائل، ج 16، ص 405، ح 20345، نقلاً عن طب النّبی (صلی الله علیه و آله).

67.هاضوم

روی عن النبی(صلی الله علیه و آله)، أنه دعا بالهاضوم و الصعتر و الحبة السوداء،


نتیجه گیری:

1- با دسته بندی گیاهان یاد شده در روایات نبوی می توان آن ها را به گروه های زیر تفكیك نمود:

الف - گیاهان مورد تاكید در روایات نبوی صلوات الله علیه واله عبارتند از:


اهلیلج اسود      بادنجان        بادروج         بطیخ(خربزه           تمر (خرما)          ثوم(سیر)        حرمل(اسفند)       رمان (انار)             سفرجل(به)        عنب (انگور)         قثاء (خیار)          كراث(گندنا)        كرفس        مرزنجوش             هندباء(كاسنی)


ب – گیاهانی كه از نظر عطر و بو در روایات نبوی صلوات الله علیه واله اهمیت دارند:


آس (مورد)       ریحان          سفرجل(به)            شبرم           مرزنجوش           نرجس         ورد (گل سرخ)


ج – گیاهانی كه از نظر روحانی وو یا در درمان بیماری های غیر جسمی در روایات نبوی صلوات الله علیه و اله مورد تاكیدند:


اترج (نارنج)          حرمل         دباء          رمان           زیتون          سفرجل (به)          عدس         عنب (انگور)          غبیرا (سنجد)         فرفخ (خرفه)         مرزنجوش            یقطین(كدو)


د – گیاهانی كه در روایات نبوی صلوات الله علیه واله از نظر منشا به بهشت نسبت داده شده اند عبارتند از:


بادروج            تین(انجیر)            عجوه           كماه            مرزنجوش         نبق


و – گیاهانی كه از خوردان آن ها در روایات نبوی نهی شده است عبارتند:


تفاح الحامض (سیب ترش)            جرجیر(شاهی)                كزبره (گشنیز)


2 – با توجه به فهرست گیاهان قرآن كه در منابع از آن یاد شده است گیاهان مورد تاكید در روایات نبوی صلوات الله علیه و اله كاملا با این گیاهان انطباق دارد و تنها چند گیاه كه در قرآن كریم از آن نامبرده شده مانند اثل و زقوم كه نوعا در موقعیت های عذاب به آن ها اشاره شده در لابلای روایات مشاهده نمی شود.

3- با توجه به منابعی كه از گیاهان تقریبا معاصر عصر پیامبر صلوات الله علیه و اله خبر می دهند كه مهمترین اسامی این گیاهان در ذیل آمده، و با مقایسه این اسامی و نام های كه بر لبان نازنین پیامبر اكرم صلوات الله علیه و اله جاری شده می توان نكات زیر را استنباط نمود:

الف- گیاهانی كه پیامبر اكرم صلوات الله علیه و اله بر آن تاكید داشته اند گیاهان خاص و از نظر خواص از سایر گیاهان ممتازند و باید به آن توجه ویژه نمود.

ب – برخی از این گیاهان در عرف آنقدر معروف نبوده اند ولی در روایات بسیار از آن ها با عظمت نامبرده شده است. مانند كمثری و سفرجل و ...

ج – نگاه قدسی پیامبر حتی در نگاه به گیاهان نیز كاملا در روایات مشاهده می شود تا جایی كه برای معرفی گیاهان از الفاظی مانند بركت، خیر، بهشت، جهنم و ...استفاده می شود. بنابراین هم نوع نگاه ایشان باید در محافل علمی مورد توجه قرار بگیرد و هم گیاهاانی كه از آن نامبرده اند.

4 – پیشنهاد می شود اسامی گیاهانی كه در روایات نبوی و سایر روایات اهل بیت سلام الله علیهم اجمعین مورد توجه ویژه قرار گرفته به عنوان، گیاهان كاربردی ویژه در فضای سبز، دارو، غذا و زندگی روزمره مردم با عنایت به روایات و آثار آن ها تبلیغ و ترویج شود.

اسامی گیاهان از كتاب النبات ابن قریب – نوشته شده در 216-128 هجری قمری


1. الاء
2. اباء
3. اثاب
4. اثل
5. اجرد
6. اخریط
7. اراك
8. ارطی
9. ارنبه
10. آس
11. اسبست
12. اسحل
13. اسل
14. اسلیخ
15. امطی
16. اسنامه
17. اقحوان
18. ایهقان
19. بان
20. بردی
21. بریر
22. بسباس
23. بشام
24. بطم
25. بغوه
26. بقله الضب
27. بهار البر
28. بهرامج البر
29. بهمی
30. تالب
31. تربه
32. ترعه
33. تغاریر
34. تنضب
35. تنوم
36. تین
37. ثالیل
38. ثداء
39. ثرمان
40. ثعاریر
41. ثغام
42. ثفر
43. ثمام
44. ثیل
45. جثجاث
46. جدر
47. جرجار
48. جرجیر
49. جرز البر
50. جعده
51. جوز الجبل
52. حاج
53. حاذ
54. حبق
55. حبه الخضراء
56. حثیل
57. حدج
58. حثیل
59. حربث
60. حرشاء
61. حرض
62. حرف
63. حزاء
64. حسار
65. حسك
66. حصاد
67. حفا
68. حفراء
69. حلب
70. حلبلاب
71. حلفاء
72. حلمه
73. حلی
74. حماط
75. حماظه
76. حماض
77. حمحم
78. حمصیص
79. حمض
80. حنا
81. حندقوق
82. حنزاب
83. حنظل
84. حنوه
85. حواء
86. حوذان
87. خبازی
88. خذراف
89. خردل ابر
90. خرفع
91. خروب الشامی
92. خزامی
93. خروع
94. خزم
95. خشخاش
96. خطبان
97. خطمی
98. خلاف
99. خمخم
100. ذانین
101. دعاع
102. دم الغزال
103. دوم
104. ذرق
105. ذعالیق
106. ذفره
107. ذنبان
108. راء
109. ربل
110. ربه
111. رتم
112. رخامی
113. رغل
114. رقمه
115. رمان البر
116. رمث
117. رمرام
118. رند
119. رنف
120. رنمه
121. ریحان
122. زباد
123. زنمه
124. زیتون
125. ساسم
126. سبستان
127. سبط
128. سخبر
129. سدر
130. سراء
131. سرح
132. سطاح
133. سعدان
134. سكب
135. سلع
136. سلم
137. سمر
138. سمسق
139. سنبل
140. سیال
141. شبرق
142. شبرم
143. شبهان
144. شث
145. شرشر
146. شری
147. شعران
148. شفلح
149. شقایق النعمان
150. شقاری
151. شكاعی
152. شهدانج البر
153. شوحط
154. شوع
155. شیح
156. صاب
157. صبغاء
158. صرایه
159. صعتر البر
160. صفصاف
161. صلیان
162. صمعاء
163. صبر
164. صواف
165. صوم
166. ضال
167. ضعه
168. ضغابیس
169. ضمران
170. ضهیاء
171. طباق
172. طحماء
173. طراثیث
174. طرفاء
175. طلح
176. ظیان
177. عبری
178. عبقر
179. عبهر
180. عبوثران
181. عبیثران
182. عتره
183. عتم
184. عجرم
185. عجله
186. عذار
187. عراجین
188. عراد
189. عرار
190. عرب
191. عرعر
192. عرفج
193. عرفط
194. عسالیج
195. عشر
196. عشرق
197. عضاه
198. عضرس
199. عفار
200. عكرش
201. علجان
202. علقی
203. علندی
204. عنب الثعلب
205. عنصل
206. عنظوان
207. عنقز
208. عهنه
209. عوسج
210. عوف
211. عیشوم
212. غاف
213. غراء
214. غرب
215. غرف
216. غرز
217. غرقد
218. غریف
219. غضا
220. غضر
221. غضور
222. غولان
223. فصفصه
224. فلفل البر
225. فنا
226. فودنج
227. قان
228. قتاد
229. قت
230. قراص
231. قرمله
232. قرنوه
233. قسور
234. قصب
235. قصیص
236. قضب
237. قضه
238. قطب
239. قفعاء
240. قلام
241. قلقلان
242. قیصوم
243. كباث
244. كبر
245. كثه
246. كحلاء
247. كراث
248. كربل
249. كرش
250. كریص
251. كف الكلب
252. كفته
253. كلبه
254. كنهبل
255. لحیه التیس
256. لصف
257. مخاطه
258. مرار
259. مرخ
260. مرد
261. مرزنجوش
262. مصاص
263. مصع
264. مظ
265. مكر
266. مكنان
267. ملاح
268. میس
269. نبغ
270. نجمه
271. نجیل
272. نجمه
273. ندغه
274. نرجس
275. نزعه
276. نشم
277. نصی
278. نعض
279. نفا
280. نفر
281. نفل
282. نقد
283. نهق
284. هدس
285. هراس
286. هردی
287. هلتی
288. هیشر
289. هیشور
290. وشیج
291. یعضید
292. ینمه
293. یاسمین البر
294. ینبوت



نوع مطلب : طب اسلامی، طب ائمه و اطهار، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
جمعه 30 دی 1390
تهیه : احمد رضا اخوت محقق هرباریوم مرکزی دانشگاه تهران و کارشناس ارشد گیاهان دارویی پردیس علوم دانشگاه تهران

محی الدین جعفری کارشناس ارشد رشته سلولی و ملکولی پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیك و زیست فن آوری

مقدمه:

انسان با پیشرفت علوم هر روز به اهمیت گیاهان و نقش بسزای آن ها در تغذیه و درمان بیش از پیش آگاهی می یابد و برای او درست و بجا مصرف کردن این نعمت الهی اهمیت بیشتری پیدا می کند . یکی از راه های رسیدن به این اطلاع و آگاهی مراجعه به منابع غنی وحیی است كه از طریق بزرگانی که علم خود را از این طریق دریافت نموده اند به ما رسیده است..

كلمات و سخنان پیامبر اکرم صلوات الله علیه و اله به عنوان خاتم انبیاء ، تدوام دهنده حرکت پویای انسان ها به سمت تعالی و تکامل و كامل ترین انسان مرتبط با غیب می تواند در هر زمینه ای سرمنشاء تحولی قرار گیرد و تمدن بشری را در راه تامین معاد و معاش به راهی مطمئن هدایت نماید.

آنچه در این راه، بسیار مهم به نظر می رسد، رسیدن به تحلیلی درست از روایات نقل شده از آن جناب صلوات الله علیه و اله است. و یکی از راه های نیل به این منظور، بررسی تخصصی این روایات توسط کارشناسان هر رشته می باشد در این تحقیق بر آن شدیم تا با گردآوری روایات مربوط به گیاهان اولا مروری بر فهرست گیاهان نامبرده در روایات نبوی صلوات الله علیه واله داشته باشیم و ثانیا به تحلیل اجمالی راجع به این گیاهان ارائه دهیم . تا از این ره توشه زمینه رویكرد تخصصی به سخنان گهربار اهل بیت علیهم السلام بیش از پیش فراهم گردد.

روش کار و نتایج:

ابتدا فهرستی از اسامی گیاهان نامبرده شده در روایات نبوی صلوات الله علیه و اله، از منابع شیعی تهیه گردید. برای این منظور در آغاز به مهمترین منابعی را که مفرادت پزشکی حضرت را جمع آوری کردند رجوع شد

سپس روایات های مشهور راجع به آن گیاهان انتخاب گردید. (منظور از روایات مشهور، روایاتی است كه از نظر منبع و محتوا در اولویت هستند )

در مرحله بعد: اسامی گیاهان ، همراه با روایات نمونه و اسامی علمی آن ها در جدولی تنظیم شد.

و آن گاه: نگاه کلی پیامبر گرامی صلوات الله علیه و اله را نسبت به گیاهان بررسی گردید و بر اساس استفاده های مختلفی که در روایات از آن نامبرده اند طبقه بندی شد.ه

در پایان نیز برای تكمیل تحقیق حدود تقریبی این گیاهان با گیاهان هم عصر ایشان علیهم السلام تطبیق داده شد.

فهرست گیاهان در روایات نبوی صلوات الله علیه و اله



1.آس

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): رائحة الأنبیاء (علیهم السلام) رائحة السّفرجل، و رائحة الحور العین رائحة الآس، و رائحة الملائکة رائحة الورد، و رائحة ابنتی فاطمة الزّهراء (علیها السلام) رائحة السّفرجل و الآس و الورد، و لا بعث الله نبیاً و لا وصیاً إلّا وجد منه رائحة السّفرجل؛ فکلوها و أطعموا حبالاکم یحسّن أولادکم.

2.اترج           Citrus medica L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله) : عَلَیکم بِالاُترُجِّ ؛ فَإنَّهُ ینیرُ الفُؤادَ، و یزیدُ فِی الدِّماغِ. طب النبی ص8 ، بحارالانوار ج62 ص 297 ، الفردوس ج3 ص30 ح4062 عن عبدالرحمن بن دلهم و فیه «یشدّ» بدل «ینیر» ؛ کنزالعمال ج10 ص 40 ح 28257.

3.اذخر           Andropogon schoenanthus L.

انه قال فی مکه: لا تختلی خلاها قال له العباس : الا الاذخر یا رسول الله فانه لقینهم و لبیوتهم فقال: الا الاذخر

4.ارز               Oryza sativa L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): الأَرُزُّ فی الأطعِمَة کَالسَّیدِ فی القومِ.

طب النبی ص6، بحار الانوار ج62 ص 294، الفردوس ج1 ص127 ح440 عن الامام علی(علیه السلام) عنه (صلی الله علیه و آله).

1504. رسول الله (صلی الله علیه و آله): نِعمَ الدَّواءُ الأَرُزُّ، بارِدٌ صَحیحٌ سَلیمٌ مِن کُلّّ داءٍ.الفردوس ج4 ص267 ح6785 عن انس، مکارم اخلاق ج1 ص335 ح1078 عن الامام الصادق(علیه السلام)، بحار الانوار ج66 ص291 ح7.

5.املج         Phyllanthus emblica L.

عن النبی (صلی الله علیه و آله): الهلیلج الأسود و بلیلج و أملج یغلی بسمن البقر و یعجن بالعسل – یعنی الطریفل.بحارالانوار ج59 ص 240

6.اهلیلج اسود        Myrobalanus nigrae

قال الرسول الله (صلی الله علیه و آله): علیکم بالإهلیلج الأسود، فإنه من شجرة الجنة، و طعمه مر، وفیه شفاء من کل داء.مستدرک الوسائل ج16 ص 450

عن النبی (صلی الله علیه و آله): الهلیلج الأسود و بلیلج و أملج یغلی بسمن البقر و یعجن بالعسل – یعنی الطریفل.بحارالانوار ج59 ص 240

7.بادروج           Ocimum basilicum L.

الإمام علی (علیه السلام): ذُکِرَ لِرسول الله (صلی الله علیه و آله): الحَوکُ و هُوَ الباذَروجُ، فقال: بَقلَتی و بَقلَة الانبیاءِ قَبلی، و إنّی لَاُحِبُّها و آکُلُها.

المحاسن ج2 ص319 ح2057 عن عبدالله العلوی عن ابیه، مکارم اخلاق ج1 ص388 ح1310، دعائم الاسلام ج2 ص113 ح375 کلاهما عن رسول الله (صلی الله علیه و آله) نحوه، بحارالانوار ج66 ص213 ح2.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): الحَوکُ بَقلَة طَیبَة، کَأَنّی أراها نابِتَة فی الجَنَّة. مکارم اخلاق ج1 ص388 ح1310، بحارالانوار ج66 ص215 ح14.

8.بادنجان           Solanum melongena L.

کانَ رسول الله (صلی الله علیه و آله) فی دارِ جابِرٍ فَقَدَّمَ إلیهِ الباذَنجانَ، فَجَعَلَ (صلی الله علیه و آله) یأکُلُ، فَقالَ جابرٌ: إنَّ فیهِ لَحَرارة.الدعوات ص158 ح432، مکارم اخلاق ج1 ص398 ح1354 عن انس و فیه :«کلوا الباذنجان واکثروا منها؛ فانها اول شجرة آمنت بالله (عزوجل)»، بحار الانوار ج66 ص224 ح9.

الکافی عن عبدالرحمن الهاشمی: قالَ (علیه السلام) لِبعضِ موالیهِ: إقلِل لَنا من البَصَلِ و أکثِر لَنا من الباذَنجانِ.فقالَ لهُ مُستفهماً: الباذَنجانِ؟ قالَ (علیه السلام): نعم، الباذَنجانُ جامِعُ الطَّعمِ، مَنفِی الدّاءِ، صالِحٌ لِلطَّبیعة، مُنصِفٌ فی أحوالِهِ، صالِحٌ للشَّیخِ و الشّبابِّ، مُعتَدِلٌ فی حرارَتِهِ و بُرودَتِهِ ، حارٌّ فی مَکانِ الحرارة و بارِدٌ فی مکانِ البُرودة.الکافی ح6 ص373 ح3.

9.باقلی         Vicaia faba L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): کانَ طَعامُ عیسی(علیه السلام) الباقِلّی حَتّی رُفعَ. و لَم یأکُل عیسی(علیه السلام) شیئاً غَیرَتهُ النّارُحَتّی رُفعَ.مکارم اخلاق ج1 ص397 ح1345 عن انس، بحارالانوار ج66 ص266 ح5، الفردوس ج3 ص272 ح4824، کنزالعمال ج11 ص504 ح32357.

10.بصل         Allium cepa L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): إذا دَخلتُم بَلدَة و بیئاً فَخِفتم وَباءَها فَعَلیکم بِبَصَلِها؛ فإنَّهُ یجلِی البَصَرَ، و ینَقِّی الشَّعرَ، و یزیدُ فی ماءِ الصُلبِ، وَ یزیدُ بی الخُطی، و یذهبُ بِالحَمّاءَ – وهو السَّوادُ فی الوَجهِ – وَالإِعیاءِ أیضاً.

بحارالانوار ج66 ص252 ح21 نقلا عن الفردوس عن ابی الدرداء.

11.بطیخ         Cucumis melo L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): علیکم بالبِطّیخِ؛ فإنَّ فیهِ عَشرَ خِصالٍ: هو طَعامٌ ، و هو شرابٌ، و اُشنانٌ، و رَیحانٌ، و یغسِلُ المَثانَة، و یغسلُ البَطنَ، و یکثِرُ ماءَ الظَّهرِ، و یزیدُ فی الجِماعِ، و یقطَعُ البُرودَة، و ینَقِّی البَشَرَة. طب النبی ص8 عن ابن عباس، بحارالانوار ج62 ص297؛ الفردوس ج3 ص138 ح4371 عن ابن عباس نحوه، کنزالعمال ج10 ص46 ح28288.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): تَفَکَّهوا بالبِطّیخِ؛ فإنَّ ماءَهُ رَحمة، و حَلاوتَهُ من حلاوة الجَنَّة.مکارم اخلاق ج1 ص399 ح1359 عن الامام علی(علیه السلام)، بحار الانوار ج66 ص194 ح8، الفردوس ج2 ص57 ح2325.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): عَضَّ بالبِطّیخَ و لاتَقطعها قطعاً؛ فإنَّها فاکهة مُبارَکة طَیبة، مُطَهَّرة الفَمِ، مُقَدِّسَة القَلبِ، تُبَیضُ الأَسنانَ، و تُرضِی الرَّحمنَ، ریحُها من العَنبرِ، وماؤُها من الکَوثَرِ، و لَحمُها من الفِردَوسِ، و لَذَّتُها من الجَنَّة، و أکلٌها من العِبادة.طب النبی ص8، بحارالانوار ج62 ص294.

12.بلیلج          Terminalia chebula Ret.

عن النبی (صلی الله علیه و آله): الهلیلج الأسود و بلیلج و أملج یغلی بسمن البقر و یعجن بالعسل – یعنی الطریفل.بحارالانوار ج59 ص 240

13.تفاح             Pyrus malus L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): کُلُوا التُّفّاحَ علی الرّیقِ، فإنَّهُ نَضوحُ المَعِدَة.مکارم اخلاق ج1 ص375 ح1248 ، بحارالانوار ج66 ص177 ح27.

فی وصیة النبی (صلی الله علیه و آله) لعلی (علیه السلام)، قال: یا علی تسعة أشیاء تورث النسیان: أکل التفاح الحامض، و أکل الکزبرة، و الجبن ، و الحجامة فی النقرة، والبول فی الماء الراکد.وسائل الشیعة ج25 ص163

عن النبی (صلی الله علیه و آله)، أنه قال: کلوا التفاح علی الریق، فإنه نضوح المعدة.مستدرک الوسائل ج16 ص 397

14.تمر           Phoenix dactylifera L.

قال رسول الله :من تصبح بسبع تمرات لم یضره ذلک الیوم سم و لا سحر ایضا: بیت لا تمر فیه جیاع اهله

الإمام الصادق (علیه السلام): إنَّ وَفدَ عَبدِالقَیسِ قَدِموا علی رسول الله (صلی الله علیه و آله). قالَ: فَوَضَعوا بَینَ یدَیهِ جُلَّة تَمرٍ.فقالَ رسول الله (صلی الله علیه و آله): أ صَدَقَة أم هَدِیة؟ قالوا: بَل هَدِیة. فقال النَّبِی (صلی الله علیه و آله): أی تَمَراتِکم هذِهِ؟ قالوا: هُوَ البَرنِی یا رسول الله.

فقالَ هذا جَبرَئیلُ یخبِرُنی أنَّ فی تَمرَتکم هذِهِ تِسعَ خِصالٍ: تُخَبِّلُ الشَّیطانَ، و تُقَوِّی الظَّهرَ، و تزید فی المجامعة، و تزید فی السمع و البصر، و تقرب من الله، و تباعد عن الشیطان، و تهضم الطعام، و تذهب بالداء، و تطیب النکهة.

المحاسن ج1 ص76 ح37 و ج2 ص344 ح2188 کلاهما عن الحسین بن علوان، الخصال، ص416 ح8 عن الامام الصادق عن الامام علی (علیه السلام)، مکارم اخلاق ج1 ص366 ح1207، مشکاة الانوار ص262 ح777 کلها نحوه، بحارالانوار ج66 ص128 ح11.

رسول الله (صلی الله علیه و آله): أطعموا نساءکم فی نفاسهنّ التمر؛ فانه من کان طعامها فی نفاسها التمر خرج ولدها ذلک حلیما. فانه کان طعام مریم حین ولدت عیسی، و لو علم الله طعاما هو خیر لها من التمر أطعمها إیاه.

تاریخ بغداد ج8 ص366 الرقم 4465، تاریخ دمشق ج70 ص93 ح13790 کلاهما عن سلمة بن قیس، کنز العمال ج12 ص340 ح35313.

الإمام علی (علیه السلام): حنکوا أولادکم بالتمر، هکذا فعل النبی (صلی الله علیه و آله) بالحسن و الحسین (علیهما السلام) الکافی ج6 ص24 ح5 عن ابی بصیر عن الامام الصادق (علیه السلام)، تهذیب الاحکام ج6 ص437 ح1741 عن ابی بصیر، الخصال ص637 ح10 عن ابی بصیر و محمد بن مسلم عن الامام الصادق (علیه السلام) عن آبائه عنه (علیهم السلام)، تحف العقول ص124 ، بحارالانوار ج66 ص128 ح10.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): عَلیکم بِالبَرنِی؛ فإنَّهُ یذهَبُ بِالإعیاءِ، و یدفِئُ مِنَ القُرِّ، و یشبِعُ مِنَ الجوعِ، و فیهِ اثنانِ و سَبعونَ باباً مِنَ الشِّفاءِ.مکارم اخلاق ج1 ص365 ح1203، بحارالانوار ج66 ص141 ح58.

کان حلو رسول الله (صلی الله علیه و آله) التمر. و قال (صلی الله علیه و آله): إنّی لأحبّ للرجل أن یکون تمریاً. وسائل الشیعة ج 25 ص134

« إنّ رسول الله(صلی الله علیه و آله) کان بیتدیء طعامه إذا کان صائماً بالتمر.» مستدرک الوسائل ج 16 ص380

وقال(صلی الله علیه و آله): «أطعموا المرأة فی شهرها الذی تلد فیه التمر، فإنّ ولدها یکون حلیماً نقیاً.» مستدرک الوسائل ج 16 ص384

عن رسول الله(صلی الله علیه و آله)، أنه قال:«من أکل سبع تمرات عند منامه، عوفی من القولنج، و قتلن الدود فی بطنه» وقال(صلی الله علیه و آله): «کلوا التمر علی الریق، فإنه یقتل الدود.» مستدرک الوسائل ج 16 ص390

« إنّ رسول الله(صلی الله علیه و آله) کان بیتدیء طعامه إذا کان صائماً بالتمر.»بحار الانوار ج 63 ص141

قال(صلی الله علیه و آله): «أفضل ما یبدأ به الصائم الزبیب أو التمر أو شیءحلو.» بحار الانوار ج59 ص296

قال(صلی الله علیه و آله): «إذا ولت امرأة فلیکن أول ما تأکل الرطب الحلو أو التمر، فإنه لو کان شیء أفضل منه أطعمه الله تعالی مریم حین ولدت عیسی (علیه السلام).» بحار الانوار ج59 ص295-296

قال رسول الله(صلی الله علیه و آله): «لیکن أول ما تأکل النفساء الرطب.»

بحار الانوار ج63 ص135

مکارم اخلاق ج1 ص397 ح1346، بحارالانوار ج66 ص266 ح5؛ الفردوس ج3 ص588 ح 5843 عن عائشة.

15.تین          Ficus carica L.

عن أبی ذرّ: اهدی الی النبی (صلی الله علیه و آله) طبق علیه تین، فقال لأصحابه: کلوا، فلو قلت: فاکهة نزلت من الجنة، لقلت هذه؛ لأنها فاکهة بلا عجم فکلوها؛ فإنها تقطع البواسیر، و تنقع من النقرس. مکارم اخلاق ج1 ص376 ح1251 ، بحارالانوار ج66 ص186 ح4؛ الفردوس ج3 ص243 ح4716 نحوه، کنزالعمال ج10 ص44 ح28280.

16.ثقاء

قال الرسول الله (صلی الله علیه و آله): الثفاء دواء لکل داء، و لم یداو الورم و الضربان بمثله.بحارالانوار ج63 ص244

17.ثوم            Allium sativum L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): کلوا الثوم و تداووا به؛ فإن فیه شفاء من سبعین داء.مکارم اخلاق ج1 ص394 ح1335، الفردوس ج3 ص245 ح4721 کلاهما عن الامام علی (علیه السلام)، کنز العمال ج15 ص271 ح40939.

18.جرجیر         Eruca sativa L.        Brassica erucastrum L.            Lepidium campestre L

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): أکره الجرجیر، و کأنّی أنظر إلی شجرتها نابتة فی جهنّم، وما تضلّع منها رجل بعد أن یصلّی العشاء إلّا بات فی تلک اللّیلة و نفسه تنازعه إلی الجذام. المحاسن،ج 2، ص 324، ح 2097 عن حمّاد بن زکریا عن الإمام الصادق (علیه السلام)، بحار الأنوار، ج 66، ص 236، ح 2.

19.جوز           Juglans regia L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): الجبن و الجوز إذا اجتمعا فی کلّ واحد منهما شفاء، و إن افترقا کان فی کلّ واحد منهما داء. الکافی، ج 6، ص 340، ح ،2 المحاسن،ج 2، ص 295، ح 1974و ص 298، ح 1983 کلها عن عبد العزیز العبدی، بحار الأنوار، ج 66، ص 198، ح 3.

20.حبة السوداء          Nigella sativa L.

روی عن النبی(صلی الله علیه و آله)، أنه دعا بالهاضوم و الصعتر و الحبة السوداء، فکان یسیفُّهُ إذا أکل البیاض أو طعاماً له غائلة، وکان یجعله مع الملح الجریش و یفتتح به الطعام، و یقول: ما أبالی إذا تفادیه ما أکلت من شیء، و کان یقول: هو یقوی المعدة، و یقطع البلغم، و هو أمان من القوة.طب الأئمة (شبّر) ص 283

21.حرمل          Peganum harmala L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): من شرب الحرمل أربعین صباحا کل یوم مثقالاً، لاستنار الحکمة فی قلبه، و عوفی من اثنین و سبعین داء، أهونه الجذام.بحارالانوار ج62 ص235 ح5 نقلا عن الفردوس.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): ما أنبت الحرمل من شجرة و لا ورقة و لا ثمرة الا و ملک موکل بها، حتی تصل إلی من وصلت إلیه أو تصیر حطاما. و إن فی أصلها و فروعها لسرا، و إن فی حبها الشفاء من اثنین و سبعین داء، فتداووا بها و بالکندر.طب الائمة لا بنی بسطام ص67 عن زید بن علی رفعه الی آبائه (علیهم السلام)، مکارم اخلاق ج1 ص404 ح1357 نحوه، بحارالانوار ج62 ص233 ح1.

22.حناء           Lawsonia alba Lam.

روی ابن ماجه فی سننه ان النبی کان اذا صدع غلف راسه با لحنا و یقول انه نافع باذن الله من الصداع

عن الرسول (صلی الله علیه و آله) قال: من دخل الحمام فأطلی ثم أتبعه بالحناء من قرنه إلی قدمه کان أماناً له من الجنون و الجذام و البرص و الأکلة. وسائل الشیعة ج2 ص73

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): أخضبوا بالحناء فإنه یجلو البصر، وینبت الشعر، و یطیب الریح، و یسکّن الزوجه.وسائل الشیعة ج2 ص95

23.حنبله

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): علیکم بالحنبلة و لو بیع وزنها ذهباً.

جامع الاحادیث للقمی ص100 ، بحارالانوار ج62 ص233 ح1.

24.حنطه - خبز           Triticum vulgare vill.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): خیر طعامکم الخبز. مکارم اخلاق ج1 ص377 ح1258 عن عائشة، بحارالانوار ج66 ص149 ح12؛ الفردوس ج2 ص176 ح2883 عن عائشة، کنز العمال ج15 ص284 ح41019.

25.خس           Lactuca sativa L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): کل الخس؛ فإنه یورث النعاس، و یهضم الطعام. مکارم اخلاق ج1 ص396 ح1344 عن الامام علی (علیه السلام)، بحار الانوار ج66 ص239 ح2؛ الفردوس ج3 ص244 ح4717 عن الامام علی (علیه السلام) عنه (صلی الله علیه و آله )

26.دباء           Lagenaria vulgaris Ser.

قال الرسول الله (صلی الله علیه و آله): من أکل الدباء بالعدس رقّ قلبه عند ذکر الله، وزاد فی جماعة.بحار الانوار ج63 ص228

قال الرسول الله (صلی الله علیه و آله): علیکم بالدباء فإنه یذکّی العقل، و یزید فی الدماغ.بحارالانوار ج63 ص 229

27.ذریره          Arum italicum L.

ثبت فی الصحیحین عن عائشه قالت: طیبت رسول الله بیدی بذریره فی حجه الوداع لحله و احرامه

28.رطب

فی الصحیحین عن عبداله بن جعفر قال: رایت رسول الله یاکل القثا بالرطب و فی سنن ابی داود عن انس قال: کان رسول الله یفطر علی رطبات قبل ان یصلی فان لم تکن رطبات فتمرات فان لم تکن تمرات حساحسوات من ما

29.رمان        Punica granatum L.

رسول الله (صلی الله علیه و آله): الرّمّان سّید الفاکهة، و من أکل رمّانة أغضب شیطانه أربعین صباحاً. المحاسن، ج 2، ص 359، ح 2249 عن مسعدة بن زیاد عن الإمام الصادق عن أبیه (علیهما السلام)، مکارم الاخلاق، ج1، ص 370، ح1221، بحار الأنوار، ج 66، ص 163، ح 43.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): کلوا الرّمّان بقشره؛ فإنّه دباغ البطن.

المحاسن، ج 2، ص 356، ح 2236، بحار الأنوار، ج 66، ص 160، ح 31.

30.ریحان

فی صحیح مسلم عن النبی من عرض علیه ریحان فلا یرده فانه خفیف المحمل طیب الرایحه.

31.زبیب

اهدی إلی رسول الله (صلی الله علیه و آله) طبق مغطّی، فکشف الغطاء عنه، ثمّ قال:کلوا باسم الله، نعم الطّعام الزّبیب؛ یشدّ العصب، و یذهب بالوصب، و یطفئ الغضب، و یرضی الرّبّ، و یذهب بالبلغم، و یطیب النکهة، و یصفّی اللّون. الاختصاص عن أبی هند الدّاری.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): من أدمن أکل الزّبیب علی الرّیق، رزق الفهم و الحفظ و الذّهن، و نقص من البلغم. بحار الأنوار، ج 62، ص 271، ح 70 نقلاً عن کتاب الجنّة للکفعمی عن ابن مسعود

 


32.زنجبیل          Zingiber officinale Rosc.

فی کتاب الطب النبوی من حدیث ابی سعید الخدری قال: اهدی ملک الرم الی رسول الله جره زنجبیل فاطعم کل انسان قطعه و اطعمنی قطعه

33.زیتون        Olea europea L.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): نعم السّواک الزّیتون، من شجرة مبارکة؛ یطیب الفم، و یذهب بالحفر، هو سواکی و سواک الأنبیاء قبلی.

(المعجم الأویس، ج 1، ص 210، ح 678، مسند الشامیین: ج 1، ص 50، ح 46، تفسیر القرطبی: ج 20، ص 110، الفردوس ج 4، ص 260، ح 6767 کلها عن معاذ بن جبل، کنز العمّال، ج 9، ص 321، ح 26228، مکارم الأخلاق، ج 1، ص 115، ح 261، بحار الأنوار، ج 76، ص 135، ح 48.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): کلوا الزّیت و ادّهنوا بالزّیت؛ فإنّه من شجرة مبارکة. سنن الدارمی، ج 1، ص 534، ح 1980، عن أبی اُسید انصاری، المصنّف لعبد الرزّاق ، ج 10، ص 422، ح 19568 عن زید بن أسلم عن أبیه و لیس فیه «کلوا الزیت فأنه مبارک»، کنز العمّال، ج 15، ص 279، ح 40984.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): الزّیت دهن الأبرار وإدام الأخیار، بورک فیه مقبلاً و بورک فیه مدبراً، انغمس بالقدس مرّتین. الکافی، ج 6، ص 331، ح 4، المحاسن، ج 2، ص 287، ح 1937 کلاهما عن عبد المؤمن الأنصاری عن الإمام الباقر(علیه السلام)، بحارالأنوار، ج 66، ص 183، ح 21.



ادامه مطلب


نوع مطلب : طب ائمه و اطهار، طب اسلامی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
جمعه 30 دی 1390

طب اسلامی یکی از مکاتب طبی دیرپا و کل نگر می باشد که از روزگاران کهن در پیشگیری و معالجه بیماری های گوناگون نقشی بنیادین داشته است. مکتب مذکور به طور کلی به دو بخش نظری و عملی تقسیم می گردد كه هر یك دربردارنده برخی مبانی نظری هستند. در مقاله حاضر به بررسی مبانی نظری طب اسلامی پرداخته می شود.
بخش نظری خود متشكل از چهار جزء زیر است:
شناخت امور طبیعی، شناخت احول بدن انسان، شناخت علل و شناخت نشانه ها .
امور طبیعی هفت چیز هستند:


 

الف) اركان كه چهار تا می باشند: آتش كه گرم و خشك است، هوا كه گرم و تر است، آب كه سرد و تر است و زمین كه سرد و خشك است.


 

ب) مزاج كه نه گونه است: معتدل (كه مشتق از تعادل به معنی تساوی عوامل نمی باشد چرا كه چنین مزاجی وجود ندارد بلكه مشتق از عدالت در تقسیم است) و غیر معتدل كه نوع اخیر خود بر دو گونه است مفرد كه بر چهار نوع گرم، سرد، خشك و تر تقسیم می گردد.
و مركب كه آن نیز شامل چهار نوع گرم و خشك، گرم و تر، سرد و خشك و سرد و تر می باشد.


 

ج) اخلاط كه چهار نوع بوده و بر حسب برتری عبارتند از: خون كه بهترین اخلاط است و گرم و تر بوده عهده دار تغذیه بدن است. خون طبیعی سرخ رنگ، فاقد بوی نامطبوع، دارای قوام معتدل و مزه شیرین می باشد.
خون غیر طبیعی از لحاظ رنگ، بو، قوام و طعم متفاوت است.
بلغم كه از لحاظ برتری پس از خون قرار دارد، سرد و تر می باشد و هنگامی كه بدن دچار بی غذایی است به خون تبدیل می گردد. همچنین عهده دار مرطوب نمودن اندامها بوده از خشك شدن آن به دنبال حركت جلوگیری می كند. خلط مذكور در تغذیه مغز نیز نقش دارد و نوع طبیعی آن، آماده تبدیل شدن به خون می باشد.
صفرا كه از لحاظ برتری پس از بلغم قرار دارد، گرم و خشك بوده، موجب لطیف سازی خون و افزایش نفوذپذیری آن به اندامهای مختلف می گردد. خلط مذكور عهده دار تغذیه اندامهایی مانند ریه است و مقداری از آن نیز به روده ها راه یافته تفاله ها و بلغم لزج موجود در آنها را می شوید.
صفرای طبیعی سرخرنگ ، شفاف و اندكی تند است.
سودا كه از لحاظ برتری پس از صفرا قرار دارد، خشك و تر می باشد. سودا موجب غلظت و قوام خون گردیده در تغذیه اندامهایی مانند استخوان ها نقش دارد. همچنین مقداری از آن به دهانه معده رسیده ، موجب ایجاد حس گرسنگی و تحریك اشتها می گردد.
سودای طبیعی ناشی از رسوب برخی از اجزاء خون است، در صورتیكه سودای غیر طبیعی حاصل سوختن هر یك از اخلاط از جمله خود سودا می باشد.


 

د) اعضاء كه ممكن است مفرد و یا مركب باشند. اعضایی از قبیل استخوان، غضروف ، رباط ، عصب ، وتر، غشاء، گوشت، چربی، پیه، سرخرگها و سیاهرگ ها در شمار اعضاء مفرد بوده،
ایجاد اعضاء مركب ممكن است ناشی از اولین آمیختگی (مانند عضلات) و یا دومین (مانند چشم)، سومین (مانند صورت) و یا چهارمین آمیختگی (مانند سر) باشد.
برخی اعضای مركب كه در بقای فرد و یا نوع نقش اساسی دارند به نام اعضای رئیسه خوانده می شوند.
اعضای رئیسه دخیل در بقای فرد شامل قلب، مغز و كبد می باشند كه به ترتیب سرخرگها، عصب ها و سیاهرگها را در خدمت دارند. اعضای موثر در بقای نوع شامل قلب، مغز ، كبد و نیز بیضه ها می باشند. بیضه ها مجاری منی را در خدمت دارند.


 

ه) ارواح كه به معنی نوعی جسم لطیف بخاری حاصل از لطیف ترین بخشهای اخلاط است، همان گونه كه اعضا با غلیظ ترین بخشهای اخلاط حاصل می گردند. یادآور می گردد كه مقصود از ارواح، نفسی كه در كتب الهی بدان اشاره گردیده نمی باشند بلکه اجسام لطیف بخاری هستند که از بخش لطیف خلطها ایجاد می شوند، همانگونه که اندامها از بخش غلیظ خلطها به وجود می آیند. ارواح حامل قوا هستند بنابراین انواع آنها همچون انواع قوا می باشد.


 

و) قوا كه بر سه گونه اند:
قوای طبیعی كه عهده دار تصرف و تغییر در غذای خورده شده به منظور بقای فرد هستند و خود به چند دسته منقسم می گردند: قوه غاذیه كه در تغذیه فرد نقش دارد، قوه نامیه كه موجب ساخت و ترمیم اندامهای فرد می گردد،و قوه متصرفه كه در غذا تصرف نموده در بقای نوع نقش دارد و خود متشكل از دو قوه است: قوه مولده كه سبب ساخت جوهر منی گردیده، مصالح لازم برای ساخت هر یك از اعضاء جنین را فراهم می سازد و قوه مصوره كه باعث شكل بخشیدن و ایجاد خطوط و حفرات و دیگر ریزه كاریهای موجود در هر یك از اعضاء جنین می گردد. تصرف دو قوه مولده و مصوره در غذا موجب بقای نوع می شود.
قوای نفسانی كه شامل قوای محركه و مدركه می باشد. قوه محركه متشكل است از دو قوه شوقیه (انگیزشی) كه قوای شهوانی و غضبی را در خدمت دارد و قوه فاعله (حركتی ) كه موجب حركت عضلات ، كوتاه شدن و تر و انقباض عضو و یا باعث دراز شدن عضله، كشش وتر و شلی عضو می گردد.
قوه مدركه كه در درك ظواهر و یا امور باطنی كارآیی دارد. قوه ادراك ظواهر متشكل از حواس پنجگانه است كه در حكم جاسوس های قوه ادراك امور باطنی می باشند.
قوه ادراك كننده امور باطنی متشكل از قوای زیر است:
1)حس مشترك كه محل آن بخش پیشین بطن و قسمت جلویی مغز بوده، عهده دار درك صور محسوس توسط حواس ظاهری است.
2)خزانه خیال كه محل آن بخش پسین بطن پیشین مخ است.
3) واهمه كه محل آن بطن میانی است.
4) حافظه كه محل آن بطن پسین است.
5)متصرفه كه به دلیل آن كه مورد استخدام نفس ناطقه قرار می گیرد به نام مفكره و به دلیل آنكه مورد استخدام قوه واهمه (جهت تصور معانی جزئی) قرار می گیرد به نام متخیله نیز خوانده می شود.
6) قوه حیوانی كه اعضای بدن را جهت پذیرش قوای نفسانی آماده می سازد.


 

ز) افعال كه به دو نوع مفرد و مركب منقسم می گردند: افعال مفرد آنهایی هستند كه كارشان به واسطه یك قوه به انجام می رسد. جذب و دفع مثالهایی از افعال مذكور هستند. افعال مركب افعالی هستند كه به واسطه دو و یا چند قوه به نهایت می رسند، مانند عمل بلع.
بخش دوم از اجزاء بخش نظری در احوال بدن انسان
احوال بدن بر سه گونه است:
الف) تندرستی: یعنی حالتی كه عملكرد بدن طبیعی و بدون اشكال است.
ب) بیماری: عكس حالت فوق می باشد.
ج) حالت بینابینی: كه ناشی از فقدان تندرستی و بیماری است. مانند حالت سالخوردگان ، كودكان و افراد در حال نقاهت.
هر بیماری یا مركب است یا مفرد و هر بیماری مفردی ابتدا اعضاء مفرد را مبتلا نموده ، (بیماریهای سوء مزاج) سپس اعضاء مركب را درگیر می كند (بیماری های تركیب). همچنین ممكن است ابتدا هر كدام از اعضاء مفرد یا مركب را دچار نماید (بیماری های تفرق اتصال).
بیماری های سوء مزاج هشت حالت خارج از اعتدال بوده و هر یك از آنها ممكن است ساده و یا ماده دار باشند.
بیماری های تركیب چهار گونه اند: امراض خلقتی ، امراض مقداری، امراض عددی و امراض وضعی.
امراض خلقتی خود به چهار دسته تقسیم می شوند:
1) بیماریهای ناشی از وجود اختلال در شكل همانند سبدی شدن سر (هیدرومگالی) و یا گوژپشتی
2) بیماری های درگیر كننده مجاری كه ممكن است ناشی از گشاد شدن مجراها (مانند گشادگی عروق)، تنگی مجاری (مانند تنگی مجاری تنفسی) و یا مسدود شدن آنها (مانند انسداد مجاری صفراوی) باشد.
3) بیماری ها ممكن است اعضاء توخالی را مبتلا سازند، بدین ترتیب كه آنها را بزرگتر از حد عادی نماید (مانند اتساع كیسه بیضه) و یا كوچك شدن و تنگی عضو توخالی را در پی داشته باشند (مانند كوچك شدن معده) و یا به خالی شدن و پر شدن عضو (از خلط معینی) مرتبط گردند (مانند خالی شدن قلب از خون هنگام شادی های كشنده و یا پر شدن آن از خون همچون سكته)
4) بیماری ها ممكن است سطوح اعضاء را درگیر نمایند، مانند صاف شدن و از بین رفتن پرزهای رحم و معده و یا پرزدار شدن و خشن شدن نای.
امراض مقدار ممكن است ناشی از زیاد شدن و یا كم شدن باشند و هر یك از آن دو می تواند كل بدن یا بخش خاصی را گرفتار نماید. چاقی مفرط و یا لاغری مفرط مثالی از دسته اول و بزرگ شدن زبان یا كوچك شدن حدقه در شمار دسته دوم است.
امراض عددی نیز با زیادی یا كمی همراه است كه هر یك از آنها ممكن است طبیعی و یا غیر طبیعی باشد.
امراض وضع به وضعیت بدن بستگی دارد، برای مثال وقتی عضوی در اثر دررفتگی و یا به دنبال عوامل دیگر از جای خود خارج شود، یا آنكه عضوی ساكن، دارای حركت گردد (مانند رعشه) و یا عضو متحرك، ساكن شده، یا حركات آن كاهش یابد (مانند خشكی مفاصل). همچنین ممكن است حركت عضو، به عضو همسایه منتقل نشود و یا این كار به سختی صورت پذیرد.
بخش سوم از اجزاء بخش نظری طب
اسباب: سبب نخستین چیزی است كه موجب ایجاد حالت ها و یا دوام آنها در بدن انسان می شود.
سبب ممكن است جسمی نباشد، مانند گرمای خورشید یا سرمای هوا و یا خشم و ترس. اینگونه سبب ها "بادی" یا "ابتدایی" خوانده می شوند و ممكن است جسمی باشند، در این صورت هرگاه سببی بدون واسطه باعث ایجاد حالتی گردد، بدان "سبب واصل" می گویند، مانند عفونت كه سبب ایجاد تب می باشد. هرگاه سبب به واسطه فرایند دیگری موجب ایجاد حالتی خاص گردد، "سبب سابق" خوانده می شود، مانند پرخوری كه سبب بروز تبهای عفونی می گردد.
هر سببی ضروری یا غیر ضروری می باشد. هر سبب غیر ضروری یا ضد طبیعت (طبیعت انسان) است و یا ضدیتی با آن ندارد. اسباب ضروری، شش تا هستند (به آنها سته ضروریه هم می گویند).
اول: هوای محیط اطراف
دوم: خوردنی ها و آشامیدنی ها
سوم: ورزش و استراحت بدنی
چهارم: حركت و آرامش روحی
پنجم: خواب و بیداری
ششم: استفراغ و احتباس
بخش چهارم از اجزاء بخش نظری طب (نشانه ها)
نشانه ممكن است حاكی از بیماری های گذشته، وضعیت فعلی بیماری و یا وضعیت آینده بیمار باشد.
برخی از نشانه ها دلالت بر وضعیت مزاجها داشته و بعضی حاكی از تركیب مزاجها می باشند.
نشانه های مزاجها ده گونه می باشند:
1) لمس: لمس افراد دارای مزاج معتدل ، معتدل است و در مورد افراد دارای مزاجهای غیر معتدل، لمس به سمتی می گراید كه مزاج بدان سو منحرف شده است.
2) گوشت، چربی و پیه: فزونی آنها حاكی از رطوبت مزاج و كمی مقدار آنها ناشی از خشكی مزاج است.
3) مو: زیادی، زبری، مجعد بودن و سیاهی آن ناشی از حرارت و خشكی مزاج و عكس صفات مذكور حاكی از سردی و رطوبت مزاج می باشد.
4) رنگ بدن: سفیدی رنگ دال بر سردی مزاج و چیرگی بلغم است. سرخی رنگ بدن حاكی از گرمی مزاج و غلبه خون بوده و تركیب آن دو (سرخ و سفید) نشانه اعتدال مزاج است. تیرگی رنگ پوست (سبزه بودن) دال بر گرمی مزاج، زردی پوست نشانه گرمی مزاج و غلبه صفرا و یا كم خونی (مانند آنچه كه در افراد تازه بهبود یافته مشاهده می گردد) می باشد. تیرگی پوست حاكی از سردی بیش از حد مزاج و غلبه سوداست.
5) ساختار كلی اندامها: به عنوان مثال فراخی سینه، درشتی رگها و مشخص بودن آنها حاكی از گرمی مزاج و عكس این صفات حاكی از سردی آن است.
6) نحوه پاسخ به محركها: سرعت پاسخ به هر یك از موارد چهارگانه (گرما، سرما، رطوبت و خشكی) دال بر غلبه مزاج مربوطه است.
7) عملكردهای طبیعی: كامل بودن این عملكرد ها حاكی از اعتدال مزاج و نقص آنها حاكی از سردی مزاج می باشد. از بین رفتن یا اختلال آنها نشانه گرمی مزاج، سرعت آنها نشانه گرمی مزاج و كندی آنها ناشی از سردی مزاج است.
8) خواب و بیداری: خواب زیاد ناشی از رطوبت و سردی مزاج و بیداری بیش از حد نشانه گرمی و خشكی مزاج می باشد. بدیهی است كه اعتدال در خواب و بیداری، حاكی از اعتدال مزاج است.
9) فضولات بدن: فضولات پر رنگ و دارای بوی تند، حاكی از گرمی و عكس آن نشانه سردی مزاج است.
10) واكنش های روانی: قوت، سرعت و زیادی آنها نشانه گرمی مزاج، كندی آنها حاكی از سردی مزاج، ثبوت و پردامنگی آنها حاكی از خشكی مزاج و عدم ثبات و زوال سریع آنها نشانگر رطوبت مزاج می باشد.
نبض، ادرار و مدفوع در شمار نشانه های حاكی از وضعیت كلی بدن هستند.
نبض نوعی حركت حاصل از انقباض و اتساع سرخرگها است كه به منظور رساندن هوای تازه به روح و خارج كردن فضولات بدن(مواد زاید موجود در خون) صورت می گیرد:
علامات مربوط به نبض ده گونه اند:
1)مقدار آن: كه خود نه نوع می باشد.
2)كیفیت زنِش: كه قوی، ضعیف یا متوسط است.
3) سرعت حركت: كه تند، كند و یا متوسط است.
4) سختی: كه سخت، نرم و یا متوسط است.
5) فاصله بین نبض ها : كه همگن ، ناهمگن و یا متوسط است.
6) دمای محل لمس نبض: كه گرم، سرد و یا متوسط است.
7) پری نبض، كه پر، تهی و یا متوسط است.
8) همسانی نبض: كه ممكن است همسان یا ناهمسان باشد.
9) نظم نبض: كه ممكن است همسان منظم و یا غیر منظم باشد و همانگونه كه ملاحظه می گردد ، می توان این نشانه ها را زیر مجموعه ای از نشانه قبلی دانست و بدین ترتیب انواع نشانه های نبض به نه عدد محدود می گردد.
10) آهنگ نبض: كه در این مورد باید گفت نبض یا خوب و نیك آهنگ است و یا آنكه بد و یا ناهماهنگ است.
نشانه های ادرار هفت گونه می باشند:
1)رنگ ادرار
2)قوام ادرار
3)شفافیت و كدورت ادرار
4)بوی ادرار
5)كف روی ادرار
6)رسوب
7)میزان ادرار
در مورد نشانه های مدفوع باید گفت که مدفوع طبیعی، آتشی كمرنگ بوده و شدت رنگ آن حاكی از افزایش حرارت و غلبه صفرا می باشد. حال آنكه كاهش شدت رنگ نشانه گوارش ناقص و نیز سردی مزاج است. مدفوع سفیدرنگ حاكی از غلبه بلغم، یا وجود گرفتگی در مجرای صفراوی می باشد و پیش آگهی قولنج و یرقان است. مدفوع چسبناك و چرك آلود، نشان دهنده گشوده شدن دمل در دستگاه گوارش بوده، و در بسیاری از موارد مدفوع افراد كم تحرك كه ورزش نمی كنند ، چرك آلود می باشد.





نوع مطلب : طب ائمه و اطهار، طب اسلامی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 24 تیر 1389
آسم یكی از شایع ترین بیماری های انسان است ، به طوری كه شیوع آن در طب اطفال ، 5 تا 10 درصد كل كودكان تخمین زده می شود؛ و این بیماری در بسیاری از آنها تا بزرگسالی نیز ادامه پیدا می كند. بدین ترتیب كمتر كسی است كه در دوران زندگی خود با بیماران مبتلا به آسم ، برخورد نكند و شاهد مشكلات مختلف آنان از جمله تنگی نفس ، سرفه مداوم ، خس خس سینه و ... كه گاهی به صورت حمله های شدید بیماری تظاهر می كنند نباشد.
تلقین سازنده و زندگی بخش توأم با نماز ، گهگاه باعث تسكین آسم یا پیشگیری از بروز حملات آن می شوند.
مطالعات علمی جدید بر گروه های سنی مختلف مبتلا به آسم ، نشان دهنده آن است كه در ایجاد بیماری آسم ، سه عامل برجسته ، مهمترین نقش را ایفا می كنند ، این سه عامل عبارت اند از :
1- میكروب هایی كه وارد دستگاه تنفسی انسان می شوند ( عفونت ها )
2- عوامل حساسیت زا ، از جمله گرد و غبار ، دود سیگار ، گرده گیاهان که ممكن است این عوامل در مورد اشخاص مختلف متفاوت باشند.
3- مسائل روانی از جمله اضطراب ، عصبانیت ، غم و شادی ، تحقیر، خنده و حتی انتظار خوشایند شركت در یك محفل اجتماعی مطلوب و به طور كلی استرس های حاد و مزمن .
اما نقش عوامل روانی از دیدگاه دیگری نیز، توجه پزشكان را به خود ، جلب نموده است و آن تأثیر تلقین بر آسم است ، چرا كه در برخی از موارد، تلقین می تواند موجب تسكین حمله های آسم شود : یك مثال مشهور در این مورد ، مربوط به پزشكی است كه مبتلا به آسم بود و برای گذراندن تعطیلات آخر هفته ، به هتل دور افتاده ای، در یك منطقه ییلاقی رفته بود ، در نیمه های شب او با یك حمله شدید آسم از خواب بیدار شد و كورمال كورمال به جستجوی كلید برق برآمد و وقتی از پیدا كردن آن عاجز شد ، ناامید كفش خود را برداشت و قصد پنجره را كرد و وقتی وجود شیشه ای را احساس كرد ، آن را شكست و نفس های عمیقی كشید و حمله آسمی او متوقف شد و شب آرامی را گذراند. ولی صبح روز بعد ، او با حیرت زیاد دریافت كه به جای پنجره، آینه را شكسته است !

با توجه به این قبیل شواهد می توان آسم را نیز جزو بیماری های مورد بحث در طب روان تنی ، به شمار آورد و نتیجه گرفت كه چنانچه بیماران احساس امنیت روانی داشته باشند، قدم بزرگی در تسكین بیماری آنها برداشته شده است.
همچنین عفونت ها كه خود یكی از عوامل برانگیزنده آسم می باشند به وسیله شستشوی مجرای تنفس در وضو تا حدی قابل كنترل هستند . این نكته را می توان در مورد سایر عوامل حساسیت زا ، مثل گرد و خاك و گرده گیاهان ( یعنی دومین عامل برانگیزنده آسم ) نیز به نحوی صادق دانست. اما آنچه كه در مورد تأثیر نماز بر آسم، غیر قابل انكار است، تأثیر تنش زایی نماز و احساس امنیت روانی عمیقی است كه بر اثر آن حاصل می شود و بی شك اثر التیام بخش بزرگی بر بروز سومین گروه از عوامل برانگیزنده آسم ، یعنی عوامل روانی می گذارد. به خصوص كه تلقین سازنده و زندگی بخش توأم با نماز ، گهگاه باعث تسكین آسم یا پیشگیری از بروز حملات آن می شوند .
ضمنا دیدگاه ویژه نمازگزار به زندگی در دنیا و ثبات شخصیت او باعث می شود كه نمازگزار در مقابل افت و خیزهای غیر منتظره زندگی ، نه چندان شاد و نه چندان غمگین شود ، و در نتیجه به حذف آن گروه از تغییرات هیجانی كه مسبب تشدید آسم هستند ، از زندگی خود بپردازد.




نوع مطلب : طب ائمه و اطهار، طب اسلامی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 24 تیر 1389
گوشت گوسفند از گوشت بز بهتر است:

اگر خداوند چیزی بهتر از گوشت گوسفند داشت، فدای اسماعیل می کرد.

خاصیت نخود:

نخود برای درد پشت خوب است و باید با غذا و بعد از غذا میل شود
خاصیت هندوانه در حالت ناشتا:

در حال ناشتا هندوانه خوردن ایجاد بیماری فلج سستی اندام می کند.

خواص به:

به رسول خدا(ص) به هدیه دادند، آن را با دستشان نصف کردند.آن حضرت به را خیلی دوست می داشت و آن را میل کرده و به یارانش که در محضرش بودند نیز دادند و فرمودند: به بخورید که آن قلب را جلی داده و برای سینه خوب بوده و آن را تمیز می کند.

درباره تخم خربزه:

خربزه را در حال ناشتا خوردند باعث فلج می گردد و باعث قولنج شدن می گردد.

خواص سرکه:

سرکه ذهن را محکم کرده و عقل را زیاد و قوی می کند.

دوائی برای یرقان:

حماد بن مهران بلخی می گوید: در خراسان روزی جوانی از شیعیان از مردی به آن حضرت شکایت کرد.حضرت فرمود: خیار را پوست بکن و بعد پوستش را با آب بپز و بعد از پختن به مدت سه روز به مقدار از آن را در حال ناشتا بخور.

گوشت خام:

امام رضا(ع) می فرماید که حضرت علی (ع) فرمودند: روز شنبه، روز مکر و حیله است خوردن گوشت خام در شكم كرم ایجاد میكند.

خاصیت مویز:

امام رضا(ع) می فرماید که حضرت علی (ع) فرمودند:روز یکشنبه، روز ساختن و کاشتن است.هر كس میخواهد به حافظه اش افزوده شود صبح گاهان در حالت ناشتاهفت مثقال مویز بخورد.

كاسنی و كاهو:

امام رضا(ع) می فرماید که حضرت علی (ع) فرمودند: روز دوشنبه، روز مسافرت کردن و طلب است




نوع مطلب : طب ائمه و اطهار، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 24 تیر 1389


( کل صفحات : 8 )    1   2   3   4   5   6   7   ...   


پیوند روزانه
پیوندها
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی



.

Online User


p30web
کد HTML:
کد HTML: